Lời giới thiệu của ban biên soạn

tr. 7

Trong việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam, các dân tộc ít người anh em đã có nhiều thành tựu lớn. Trong khi chờ đợi có thể giới thiệu một cách hệ thống và toàn diện những thành tựu ấy, chúng tôi xin giới thiệu trong các tập 39, 40, 41 một số tác phẩm quen thuộc đã sưu tầm được trong kho tàng văn hóa các dân tộc ít người anh em.

DÂN TỘC MƯỜNG

ĐẺ ĐẤT ĐẺ NƯỚC

Khi một thành viên xa rời cộng đồng, ông mo dùng lời mo hướng dẫn hồn đi đến xứ tổ tiên. Lúc hướng dẫn hồn đi trên cõi đất thì ông đọc Mo Tiêu (tức tác phẩm Đẻ đất đẻ nước). Lúc hướng dẫn hồn đi trên cõi trời, ông đọc Mo Vải.
Đẻ đất đẻ nước là một sử thi thật sự được tổ chức theo một hệ thống chặt chẽ. Bản mo chia làm nhiều Rằng (đoạn). Đẻ đất đẻ nước vốn là tên của hai Rằng, nhưng trong ý niệm của người Việt - Mường thì Đất - Nước còn mang ý nghĩa Tổ quốc, giống nòi, địa vực cư trú, nên tên của hai Rằng này được dùng làm tên chung cho tác phẩm.
Nội dung bản mo giới thiệu quá khứ tộc người Mường từ khi chưa có đất, chưa có nước, cho đến khi hình thành dân tộc, hình thành bộ máy Nhà nước. Do đó, Đẻ đất đẻ nước hình thành và hoàn chỉnh trên cơ sở ý thức rằng: Mường đã là một tộc người cụ thể.
Đẻ đất đẻ nước, tuy chưa được nhào nặn điêu luyện như các sử thi Ấn Độ hay Hy-La, nhưng cũng đã là một tác phẩm có tầm cỡ, được giới khoa học lưu ý ngay từ buổi đầu được giới thiệu.
Tổng tập này giới thiệu bản Đẻ đất đẻ nước của Đặng Văn Lung, Vương Anh và Hoàng Anh Nhân giới thiệu, do Viện Văn học chủ trì in năm 1988. Đẻ đất đẻ nước cũng còn nhiều văn bản khác của Hòa Bình, Sơn La. Xin đọc bản của Bùi Thiện, Thương Diễm và Quách Giao sưu tầm, dịch thuật, xuất bản năm 1976 tại Hà Nội và của Vương Anh, Hoàng Anh Nhân, do Ty Văn hóa Thanh Hóa in năm 1975, có bản nguyên văn bằng chữ Mường.
ĐĂNG VĂN LUNG