Cá Chép Hóa Rồng

Buổi đầu của thế gian, các vị thần còn trẻ, và còn rất nóng tính.

Người nóng nhất là Thần Sét.

Thần Sét có thân hình đỏ như sắt vừa lấy ra khỏi lò. Không ai dám nhìn lâu vào mặt ngài. Ngài đi đâu cũng mang theo một chiếc rìu đá to bằng cả một quả đồi, và tính ngài thì chẳng khác chiếc rìu ấy là mấy: vừa chạm đã vang.

Một ngọn gió thổi lệch hướng. Một đám mây bay ngang không vừa mắt. Thế là ngài phùng mang, trợn mắt, quát:

— Đì đùng! Đì đùng!

Tiếng quát ấy vang khắp chín tầng trời, nghe như hàng trăm tảng đá lớn va vào nhau. Dưới mặt đất, muôn loài nghe thấy thì thu mình, nấp sâu vào hang.

Mỗi lần giận, Thần Sét vung tay, và những tia chớp xé ngang bầu trời, sáng đến mức người ta nhìn thấy được cả những ngọn núi ở rất xa. Ngài giáng trần, chém vỡ núi này rồi lại chém vỡ núi khác, mà chẳng ai hiểu ngài chém để làm gì. Rồi khi cơn giận qua đi, ngài bỏ đi, không buồn nhặt lại chiếc rìu.

Cho đến tận bây giờ, người đi rừng vẫn thỉnh thoảng nhặt được những tảng đá có hình thù kỳ lạ, sắc như lưỡi búa. Đó là những chiếc rìu mà Thần Sét bỏ quên trên mặt đất.

Em ruột của Thần Sét là Thần Mưa. Hai anh em sinh đôi mà tính nết khác nhau hoàn toàn.

Thần Mưa mặc một tấm áo choàng dệt bằng mây, đi đâu cũng cầm chiếc ô. Ngài hiền và chậm. Khi ngài khẽ xoay chiếc ô, trời rơi xuống một cơn mưa phùn, mát và êm, đủ cho cỏ ngậm nước. Nhưng khi ngài nổi giận, chiếc ô ấy cũng dựng được những trận mưa xối xả, ngập trắng cả một vùng.

Trên trời còn có Thần Gió. Chưa ai nhìn thấy mặt ngài bao giờ, vì ngài không có hình dáng nhất định: lúc tụ lại, lúc tản ra, lúc đã đứng sau lưng mà người ta vẫn tưởng ngài ở đằng trước. Ngài giữ một chiếc quạt. Phẩy nhẹ thì thành gió thu. Phẩy mạnh, hoặc phẩy cùng lúc với Mưa và Sét, thì thành bão.

Những lúc rảnh, Thần Gió lẻn xuống mặt đất chơi. Đó là những hôm trên cánh đồng trống bỗng nổi lên một cột gió xoáy, bốc cát bụi lên tận trời xanh rồi thả xuống chỗ khác.

Giữa bốn vị ồn ào ấy, Thần Núi là người duy nhất không thích nói nhiều. Ngài lớn nhất trong số các thần non cao, đứng đâu thì đứng đấy, không đi lại bao giờ. Người ta nói ngài có thể nhấc cả một dãy núi lên rồi đặt xuống chỗ khác, nhưng chưa ai thấy ngài làm thế. Ngài chỉ đứng, che chở cho những sinh linh nhỏ bé mỗi khi trời nổi cơn.

Sống ở thời ấy không hề dễ. Hôm nay nắng cháy, mai bão tới. Loài nào muốn sống sót thì phải tự tìm cách. Có loài mọc vảy cứng như thép. Có loài mọc cánh đủ rộng để rẽ gió. Có loài chui xuống bùn, có loài leo lên đá.

Trong những dòng sông lớn thời bấy giờ có một giống cá lạ, tên là Cá Chép.

Cá Chép to hơn mọi loài dưới nước. Thân nó phủ một lớp vảy vàng, gặp nắng thì sáng lên như có ai rắc vàng lên mặt sông. Nhưng cái lạ nhất ở giống cá này không phải màu vảy, mà là lối sống.

Cá Chép không bao giờ xuôi dòng.

Sinh ra trong nước, lớn lên trong nước, nhưng suốt đời nó bơi ngược. Nó bơi về phía nước chảy xiết, phía ghềnh đá, phía thượng nguồn. Bơi mãi cho đến khi hết hơi, hết sức, thân xác nó mới chịu buông xuôi và để dòng nước mang về biển.

Người ta nói trong bầy cá năm ấy có một con lớn nhất. Con cá ấy đã già, vảy dày, và bướng đến mức không con nào bướng bằng.

Một ngày kia, theo tiếng gọi từ trong máu mình, nó bơi ngược dòng, bỏ lại cả bầy phía sau.

Nó bơi qua những khúc sông hiền. Nó bơi qua những ghềnh đá. Nó bơi cho đến khi hai bên bờ không còn làng mạc, không còn cây cối, chỉ còn đá và nước.

Rồi nó tới nơi tận cùng của dòng sông.

Trước mặt nó là một ngọn thác.

Không phải thứ thác để người ta đứng ngắm. Nước từ trên chín tầng mây đổ xuống, ầm ầm, ngày đêm không dứt. Bọt trắng tung mù cả một vùng. Tiếng nước đập vào đá lớn đến mức con cá không còn nghe thấy gì khác.

Con cá cập bờ, nghỉ một lúc. Nó nhìn lên.

Và nó hiểu ra một điều: đây không phải ngọn thác bình thường. Đây là con đường lên trời. Chỉ có một con đường ấy thôi, và con đường ấy dựng đứng.

Nó lùi lại, lấy đà thật xa.

Vút!

Chiếc đuôi vàng quẫy mạnh, tạo thành một vòng xoáy dưới nước, rồi con cá phóng lên, lao thẳng vào cột nước trắng.

Lần đầu tiên, nó bị đánh bật trở lại.

Không ai đếm, nhưng nó bị đánh bật rất nhiều lần. Con cá bơi ngược lên được vài thước thì bị nước dội xuống, rơi tự do, đập lưng xuống mặt sông. Nó nhắm mắt chịu đau, chờ cho hơi thở trở lại, rồi bơi vào chân thác và thử lần nữa.

Mùa này qua, mùa khác tới. Cỏ trên bờ thay lá. Dòng sông có lúc cạn, lúc đầy. Con cá vẫn ở chân thác.

Người ta nói nó đã bơi như thế qua chín chín tám mươi mốt kiếp. Kiếp này nó chết, kiếp sau nó lại bơi lên. Nó không còn nhớ nổi mình đã chết hụt bao nhiêu lần, cũng không nhớ nổi vì sao mình lại bắt đầu.

Chỉ nhớ mỗi một việc: không được trôi xuôi.

Rồi một ngày, nó tới gần đỉnh thác.

Mây đã ở ngay trên đầu. Trong màn hơi nước mờ mịt, một cánh cổng hiện ra.

Cổng ấy làm bằng đá hoa cương, đóng chặt, lạnh tanh, to đến mức một con cá chép có thể bơi dọc theo nó suốt một ngày mà chưa hết bề mặt. Người đời sau gọi cổng ấy là Vũ Môn Quan.

Quanh cổng là một tấm lưới sét. Không phải sét đánh vu vơ, mà là sét do chính tay Thần Sét giăng ra, để dọa những kẻ to gan dám bơi vào chỗ của các vị thần.

Xẹt... xẹt...

Con cá tới gần.

Một tia sét vàng chóe giáng xuống.

Nó vẫn lao vào.

Thần Sét ở trên cao nghe thấy động. Ngài nhìn xuống, thấy một con cá chép vảy vàng đang cố bơi vào cổng trời, thì nổi giận.

Ngài gọi Thần Mưa. Ngài gọi Thần Gió. Ba người họp lại, và trận cuồng phong đầu tiên trong đời thế gian thổi xuống ngọn thác.

Sấm nổ liên hồi. Sét giáng xuống hết lần này tới lần khác, xuống đúng chỗ con cá đang cố bám. Nước từ trên dội xuống, gió từ bốn phía cuốn vào. Con cá bị đập qua đập lại như một chiếc lá. Có lúc nó bị hất văng ra xa, rơi xuống tận mặt sông, nằm im rất lâu.

Nó gượng dậy. Vảy đã rụng mất nhiều. Chỗ đau nhất không nằm ở đâu cả mà là khắp người: nó mệt đến mức không còn biết mình đang bơi hay đang bị nước cuốn.

Nó nghĩ tới việc buông.

Nếu buông bây giờ, dòng nước sẽ mang nó xuôi về biển. Ở đó có nước sâu, có bóng mát, có tôm cá, và không ai bắt nó bơi ngược nữa.

Nó nằm một lúc ở tận đáy, nhìn lên cột nước trắng đang đổ ầm ầm.

Rồi nó quay đầu, bơi ngược trở lại.

Đúng lúc ấy, từ một khoảng rất xa trên mặt đất, có một tiếng chim vang lên. Tiếng chim trong vắt, mỏng manh, nhưng xuyên qua được cả tiếng thác và tiếng sấm, rơi thẳng vào giữa ngực con cá.

Con cá ngẩng lên.

Nó không biết tiếng chim ấy là tiếng của loài nào, ở đâu, và vì sao lại vang lên đúng lúc nó đã định buông xuôi. Về sau, người ta cũng không ai giải thích được. Chỉ biết rằng sau tiếng chim ấy, con cá bơi.

Nó bơi lên lần cuối cùng trong đời nó.

Sét giáng xuống. Nó vẫn bơi. Nước dội xuống. Nó vẫn bơi. Nó không còn thấy đau nữa, cũng không còn nghĩ được gì. Trong đầu nó chỉ còn một câu, lặp đi lặp lại, không sao tắt được: Không được trôi xuôi.

Cánh cổng hoa cương sừng sững ngay trước mặt.

Nó biết nếu đâm vào tảng đá kia thì nó sẽ chết. Nó biết rất rõ. Nhưng con cá chép ghét nhất trên đời là trôi xuôi, và đến lúc ấy thì cái ghét ấy đã lớn hơn cả nỗi sợ chết.

Nó cúi đầu xuống. Rồi bơi thẳng vào cổng.

Ngay khi cái đầu trầy trụa ấy sắp chạm vào đá, cánh cổng kẽo kẹt rung lên.

Nó mở ra một khe, hẹp đến mức chỉ đủ cho một con cá lách qua.

Và trong khe ấy là ánh sáng.

Con cá lách qua.

Phép màu của đất trời, người ta vẫn kể, xảy ra ở đúng khoảnh khắc ấy. Đến đâu, vảy mới mọc lại đến đó, dày hơn, sáng hơn. Thân cá dài ra, chia thành bảy khúc. Dưới bụng mọc lên năm chiếc chân, mỗi chân có móng nhọn. Trên đầu mọc hai chiếc sừng. Hai bên mép vươn ra những sợi râu dài.

Con cá không còn là cá nữa.

Nó bay lên khỏi mặt nước, đạp mây, và lần đầu tiên trong đời nghe thấy tiếng của chính mình: một tiếng gầm dài, trầm, làm mây tản ra hai bên.

Cá Chép đã hóa thành Rồng.

Người ta gọi ngài là Long Vương.

Rồng về biển. Ở đó ngài dựng một cung điện dưới đáy nước, lấy san hô làm cột, lấy ngọc làm đèn, và cai quản tất cả các loài sống trong nước. Nhưng mỗi lần ngài rời cung, bay lên mặt biển, trời lại chuyển gió và mưa theo gót ngài.

Người xưa bảo nhau: đó là cách Rồng nhớ lại chuyện cũ. Một con cá nhỏ bơi mãi không chịu xuôi, để rồi về sau, mỗi lần bay lên, nó đều mang theo mưa cho cả một vùng đất.

---

Khúc Ca Vũ Môn

Ngược dòng thác ầm vang,
Sét dữ xé vảy vàng.
Đau đớn không lùi bước,
Quyết chí vượt gian nan.

Gom hết sức bình sinh,
Lách qua cánh cổng hẹp.
Vảy rụng lại mọc lên,
Cá Chép hóa Rồng thiêng.

Vuốt sắc đạp mây ngàn,
Sừng vươn đón nắng vàng.
Long Vương về cung biển,
Lên trời lại mang mưa.