Dòng giống Lạc Hồng

Quả bầu nằm trên đỉnh núi suốt một mùa mưa.

Nước mưa chảy quanh nó, đọng thành những vũng nhỏ, rồi rút. Cỏ mọc lên quanh nó. Một con chim đậu lên nắp, nghỉ một lúc, rồi bay đi.

Rồi một buổi sáng, vỏ bầu kêu rắc.

Chỗ nứt chạy dài từ trên xuống. Vỏ tách ra làm hai, và mở ra như một bàn tay.

Trong đó có một trăm người con.

Họ bước ra lần lượt, người trước đỡ người sau. Đứa lớn nhất đỡ những đứa nhỏ. Đứa cuối cùng được hai anh bế ra ngoài.

Họ đứng trên đỉnh núi, dưới nắng.

Họ bắt đầu tìm. Nhìn quanh, chỗ nào cũng lạ. Không có nhà, không có bếp, không có một dấu chân nào khác ngoài dấu chân của chính họ. Họ đi vòng quanh đỉnh núi mấy lượt, gọi lên, gọi xuống, gọi về phía biển.

Không ai trả lời.

Đến chiều, họ ngồi xuống.

Có đứa khóc. Nhưng khóc cũng không biết gọi tên ai, vì chúng chưa từng được nghe ai gọi tên mình.

Rồi có gió.

Cơn gió ấy thổi từ phía biển vào, mang theo mùi mặn. Nó không đi qua như những cơn gió khác. Nó cuộn lại, dừng trên đỉnh núi, và trong tiếng gió có tiếng nói.

Tiếng ấy trầm và chậm, như tiếng người nói ở rất xa mà vẫn nghe rõ:

— Các con đừng khóc.

Họ im.

— Ta là rồng, là tổ tiên của các con. Ta và mẹ các con không còn đứng đây nữa, nhưng chúng ta không đi đâu cả. Thân ta đã nằm thành một dải núi sông uốn theo bờ biển, chạy dài từ bắc xuống nam. Máu ta chảy trong các con sông. Hơi thở ta ở trong gió.

— Các con cứ sống. Đứa nào bị bắt nạt, thì non sông này sẽ đứng lên cùng đứa ấy.

Vừa dứt lời, ở phía đông, mặt biển động.

Những con sóng lớn dựng lên, xô vào nhau, và bọt trắng tụ lại thành hình một con vật dài đang cuộn mình dưới nước. Hình ấy chỉ hiện ra một lúc rồi tan, nhưng một trăm người con đều kịp nhìn thấy.

Trên đầu họ, một con chim lớn bay qua. Cánh nó rộng, sải chậm. Nắng chiếu qua cánh, rơi xuống mặt đất thành một vệt ấm.

Họ hiểu ra hai điều cùng một lúc: dưới kia là cha. Trên kia là mẹ.

Đứa lớn nhất đứng dậy, đi tới giữa vòng người, và giơ tay ra.

Những người còn lại đứng dậy theo. Họ nắm tay nhau thành một vòng tròn lớn, siết chặt, và cùng nói to một câu. Câu ấy ngắn: chúng ta là Dòng giống Lạc Hồng.

Lạc là phần của cha: nước, chảy mãi không dừng. Hồng là phần của mẹ: cánh, che chở. Từ hôm ấy, họ mang hai chữ ấy trong tên mình.

Hôm sau, họ chia nhau đi.

Năm mươi người theo các con sông xuôi về phía đồng bằng. Năm mươi người ngược lên vùng núi.

Họ chia tay ở lưng chừng một con dốc. Không ai khóc.

Chuyện sau đó thì dài, và người ta kể nhiều lần rồi.

Họ làm quen với từng con dao, từng chiếc cuốc. Họ lật đất, giữ nước lại, và cho nước đi chỗ khác. Họ dựng nhà trước, rồi dựng làng sau. Họ nuôi chó để giữ nhà, nuôi trâu để kéo cày, nuôi gà để có tiếng gáy buổi sáng.

Có người đào đất thấy một thứ đá đỏ, đem nung lên thành đồ dùng. Có người lấy cây đẽo thành thuyền. Có người dệt được tấm vải đầu tiên, mặc vào thấy ấm, đứng mãi không muốn cởi.

Khi số người đã đông, các nhóm cần một người đứng ra nói chung cho cả nhóm.

Họ chọn người anh lớn nhất. Không phải vì người ấy khỏe nhất, mà vì trong mấy chục năm đầu, người ấy chưa từng lấy phần hơn cho mình.

Người ta gọi người ấy là Vua Hùng.

Vua Hùng chọn Phong Châu — khoảng đất giữa núi và sông, chỗ cha mẹ họ từng ở — làm nơi đóng đô. Người ta gọi nước ấy là Văn Lang.

Rồi một năm kia, người ta tìm thấy đồng.

Họ đào quặng lên, nung, đổ vào khuôn. Đồ đồng chắc và sáng. Nhưng người ta không chỉ làm đồ dùng.

Họ đúc trống.

Mặt trống tròn. Ở giữa là một mặt trời có nhiều tia. Quanh mặt trời, người ta khắc một con chim mỏ dài, cánh xòe, bay thành vòng tròn — hết vòng này đến vòng khác, không có chỗ bắt đầu, cũng không có chỗ kết thúc.

Tiếng trống đồng khi đánh lên thì trầm, nghe xa. Người ta đánh nó trong những ngày lễ, trong những ngày có việc chung, và cả trong những buổi chiều không có việc gì.

Không ai ghi lại vì sao lại chọn hình con chim ấy. Nhưng đến bây giờ, nhìn những chiếc trống còn lại, người ta vẫn nhận ra một con chim đang bay vòng quanh mặt trời.

---

Trăm trứng nở trăm con,
Chia núi thẳm, biển tròn mưu sinh.
Bàn tay góp sức, góp tình,
Đắp đê, dệt lụa, bình minh gọi mời.
Chim Hồng tung cánh giữa trời,
Rồng thiêng uốn khúc biển khơi bồi hồi.
Trống Đồng nhịp vỗ liên hồi,
Chim bay một vòng, chẳng đầu chẳng cuối.