Sự tích Mười Hai Con Giáp

Một ngày, Trời gọi muôn loài lên và nói một việc.

Trời nói rằng Trời sẽ chọn ra mười hai con vật, và tên của mười hai con ấy sẽ được dùng để đặt cho mười hai năm nối nhau. Hết một vòng thì quay lại vòng mới.

— Muốn được chọn thì phải qua con sông lớn. Ai sang bờ bên kia trước, người ấy đứng trước.

Nghe vậy, muôn loài kéo đến bờ sông.

Con sông ấy đang mùa nước lớn. Nước chảy xiết, cuốn theo cành cây và củi mục, và bờ bên kia thì xa đến mức nhìn không rõ.

Chuột và Mèo không biết bơi. Cả hai đứng ở bờ, nhìn nước, rồi nhìn nhau. Đúng lúc ấy thì Trâu đi ngang qua. Trâu là con vật to nhất trong đám, và cũng hiền nhất.

— Bác Trâu ơi — Chuột nói. — Bác cho chúng cháu đi nhờ một quãng.

Trâu gật đầu. Chuột và Mèo leo lên lưng trâu, ngồi giữa hai cái sừng.

Trâu xuống nước và bơi. Trâu bơi khỏe, bơi đều, và không biết trên lưng mình đang có chuyện gì.

Gần tới bờ bên kia, Chuột nói với Mèo: "Xuống đây, chỗ này nông."

Mèo tin. Mèo nhảy xuống.

Nước sâu. Mèo ướt như chuột lột, và bị dòng nước đẩy trôi đi một quãng.

Trâu bơi tới sát bờ, chỉ còn vài sải chân nữa. Chuột đứng dậy trên đầu trâu, lấy đà, và nhảy.

Nó lên bờ trước, đúng một bước.

Trâu lên sau, không nói gì, chỉ lắc mình cho nước chảy xuống.

Hổ không nhờ ai. Nó đi xuống nước, bơi bằng sức của nó, và lên bờ đứng thứ ba. Lên tới nơi, nó gầm một tiếng — không phải để dọa ai, mà vì sướng.

Mèo thì trôi một quãng, bám được vào một thân cây, rồi nhảy qua mấy phiến đá và lên bờ, ướt sũng, đứng thứ tư.

Từ hôm ấy, mèo không ưa chuột. Nếu bạn thấy một con mèo nằm im nhìn một con chuột rất lâu thì đó là chuyện từ hôm ấy.

Rồng thì thừa sức qua sông trước tất cả. Nó chỉ cần bay một quãng là xong.

Nhưng trên đường, Rồng nghe thấy ở một vùng đất phía dưới có tiếng kêu. Cả vùng ấy đang khô hạn, ruộng nứt, và người ta đang cầu mưa.

Rồng dừng lại, phun mưa xuống đó, rồi mới bay tiếp.

Vì vậy, Rồng lên bờ thứ năm.

Trời hỏi:

— Sao ngươi đến muộn?

Rồng kể. Trời gật đầu, và cho Rồng đứng vào hàng thứ năm.

Rắn thì không bơi. Nó trườn trên mặt nước, uốn người, và lên bờ thứ sáu. Không ai nhìn thấy nó tới từ lúc nào.

Ngựa phi xuống nước, bơi một mạch, lên bờ thứ bảy, ướt và run, nhưng vẫn đứng thẳng.

Dê, Khỉ và Gà thì nhỏ và không biết bơi. Ba con đi dọc theo bờ, tìm được một khúc gỗ và mấy cành cây. Chúng kéo cành đặt lên khúc gỗ, buộc lại bằng dây rừng, rồi cùng đẩy cái bè ấy xuống nước. Gà đứng ở đầu bè, vừa gáy vừa nhìn về phía trước để chỉ hướng. Khỉ cầm sào, chống. Dê thì đứng giữa, giữ cho bè khỏi nghiêng.

Ba con qua được, và lần lượt đứng vào hàng thứ tám, thứ chín, thứ mười.

Chó thì bơi rất giỏi. Nhưng vừa xuống nước, nó quên mất là mình đang thi.

Nước mát quá. Chó ngụp lặn, đuổi cá, và bơi chơi ở giữa sông cho đến khi nghe thấy tiếng reo trên bờ mới giật mình. Nó bơi vào, lên bờ thứ mười một, thở hồng hộc.

Cuối cùng là Lợn.

Lợn qua sông được từ lâu. Nhưng giữa đường nó thấy một vườn khoai ở trên bờ. Nó lên ăn một bữa no, rồi nằm dưới gốc cây ngủ mất.

Tỉnh dậy thì trời đã chiều. Lợn lóp ngóp bơi qua, và lên bờ cuối cùng.

Mười hai con đứng trên bờ: ướt, thở, và cãi nhau xem ai về trước ai về sau. Lợn thì vẫn còn ngái ngủ.

Trời đọc tên theo thứ tự: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi.

Và từ năm ấy, cứ hết mười hai năm thì vòng ấy quay lại, bắt đầu lại từ Tý.

---

Khúc Hát Mười Hai Con Giáp

Chuột ngồi trên sừng trâu,
Nhảy lên bờ trước nhất.
Trâu theo sau, chậm rãi,
Lắc mình cho nước rơi.

Hổ gầm, lên thứ ba.
Mèo ướt, lên thứ tư.
Rồng phun mưa một quãng,
Về muộn, đứng thứ năm.

Rắn trườn trên mặt nước.
Ngựa run, vẫn đứng thẳng.
Dê, Khỉ, Gà chung bè.
Chó mải chơi, về chậm.
Lợn ăn no, ngủ quên.
Đủ mười hai, hết vòng.